De vestingswerken van Henri Alexis Brialmont   Een woordje uitleg...
 

Onder het liberale kabinet Rogier - Frère-Orban werd voor de aanleg van de kringvesting Brialmont, bij wet van 6 september 1859 en het KB van 18 september 1859, de onteigening bevolen op het grondgebied van Berchem van nagenoeg 200 hectaren, bijna één derde van het totaal van het grondgebied. Een beetje geschiedenis: In 1843 vroeg Baron Goethals, de toenmalige militaire bevelhebber van Antwerpen, zich af wat er moest gebeuren om Antwerpen zolang mogelijk te houden met een garnizoen van 10.000 manschappen tegen 60.000 aanvallers. Gezien tegen de omwalling (de Spaanse vesten ingehuldigd in 1553 lagen praktisch op de huidige Amerikalei, Britselei, Frankrijklei en Italiëlei) een 5de wijk was gegroeid en de twee voorsteden Berchem en Borgerhout mede in het schootsveld lagen, bleek dit onmogelijk...

Kaart van de Brialmontvesting...

Doch, de bevolking van Antwerpen versmachtte binnen de oude vesten, zodat men dacht door een nieuwe krijgsvesting te bouwen, een stadsuitbreiding te verwezenlijken, die de moeilijkste zou bevredigen. Tussen 1854 en 1859 zou zich hierover de discussie afspelen. Men zou echter de oude stadswal niet afbreken, doch de verdedigingslinie vooruitschuiven. Er werden verschillende tracés voorgesteld. Maar de Antwerpse bevolking die zich bedreigd voelde door de vijandige Waalse regering voerde reeds lang strijd tegen het staatsbestuur. In 1861 werd de "Commissie der Krijgsdienstbaarheden" opgericht, die gekant was tegen de bouw van de vestingen. In 1862 zouden de Antwerpenaren alle geloofsgeschillen aan de kant zetten en een verbond sluiten, tot verzet en verweer. Uit de coalitie tussen deze Commissie, de Katholieke Conservatieve Kiesverenigingen en de Nederduitse Bond zou de beruchte en glorievolle Meetingpartij ontstaan. Men zou rekening moeten houden met het feit dat in Antwerpen het bijvoeglijk naamwoord 'moeilijk' niet drie maar vier trappen van vergelijking heeft nl.: moeilijk, moeilijker, moeilijkst, Antwerps! Vestingbouwer Brialmont dacht in 1898 waarschijnlijk aan de Antwerpenaren dacht toen hij in een brief schreef "... bij ons wint de gemeentegeest het altijd van de vaderlandse." Uiteindelijk besliste minister Chazal in het voordeel van het definitieve ontwerp van zijn kabinetssecretaris Brialmont. Zo werd bij wet beslist tot het afbreken van de 'Spaanse vesten', de bouw van een nieuwe kringvesting en de vooruitgeschoven vestinggordel. Een krediet van 1.239.500 € (zo'n slordige 50 miljoen Bef.) werd ter beschikking gesteld en met de uitvoering direct begonnen. Er werd een uitvoeringstermijn van vier jaar voorzien en men moest overal tegelijk beginnen. Men raamde de grondwerken op 13 miljoen kubieke meter en het metselwerk op 1 miljoen kubieke meter. Bij openbare aanbesteding werd het werk gegund aan de "Compagnie des Matériels de Chemin de Fer", tegen de prijs van 48.926.00 goudfrank waarvan 10.000.000 te betalen door de Stad Antwerpen. Dat was 1.660.000 goudfrank meer dan de raming van de Genie. Ingenieur Du Pré kreeg de burgerlijke technische leiding waarbij hij werd bijgestaan door de architecten François en Felix Pauwels. Het is deze Felix Pauwels die de monumentale stadspoorten tekende. De militaire leiding berustte bij Chacet, de Kolonel van de Genie. Gemiddeld waren er 13 à 14.000 mensen aan het werk waarvan de helft militairen. Er moest gewerkt worden van 5.00 uur 's morgens tot 19.00 uur 's avonds, met twee onderbrekingen van een half uur en een middagpauze van één uur. De grondwerkers verdienden tussen de 2 en de 2,5 Bef per dag en de metselaars tussen de 4 en de 4,5 Bef. per dag. De arbeiders sliepen 's nachts in strohutten in ploegen van 15 tot 20 man.

Copyright © 2007 - Nadine Bulteel